iOS & Android Mobil Uygulama Geliştirme

2026 Türkiye piyasa aralığı çok daha geniştir: basit uygulamalar için 15.000 TL'den başlayan teklifler görülür, kapsamlı kurumsal platformlar 875.000 TL'yi aşar. Maliyet hesaplayıcımızdaki bantlar da bunu yansıtır: basit uygulama 60.000–150.000 TL, orta ölçekli 150.000–450.000 TL, e-ticaret uygulaması 300.000–900.000 TL, kurumsal/karmaşık 900.000 TL ve üzeri. Düşük teklif çoğunlukla dar kapsam, hazır şablon veya eksik test anlamına gelir.

Paket fiyatı başlangıç noktasıdır; ekran sayısı, ödeme ve harita gibi entegrasyonlar, admin paneli ve çevrim dışı çalışma gibi istekler rakamı yukarı taşır. Bu yüzden önce özellik listesini birlikte netleştirir, sonra kalem kalem dökümlü teklif veririz; teklif bir iş günü içinde yazılı olarak iletilir.

• MVP paketi: tek platform, temel özellik seti, mağaza yayını, 3 ay ücretsiz bakım
• Profesyonel paket: iOS + Android, push, ödeme, admin panel, 1 yıl teknik destek
• Kurumsal paket: native iki platform, gerçek zamanlı özellikler, SLA kapsamında destek

Büyük sıçrama özellik kapsamında yaşanır. Üye girişi, liste ve detay ekranlarından oluşan bir uygulama ile canlı sohbet, konum takibi, çevrim dışı senkronizasyon ve çoklu dil içeren bir uygulama arasında maliyet birkaç kat değişir. Üçüncü taraf servislerin her biri ayrı entegrasyon, test ve hata senaryosu demektir.

Tasarım tarafında hazır bileşen kütüphanesiyle ilerlemek ile markaya özel animasyonlu arayüz tasarlamak arasında da ciddi fark vardır. Kalem kalem döküm için maliyet hesaplayıcımızı kullanabilir, ardından ücretsiz ihtiyaç analizinde özellik listesini birlikte sadeleştirebiliriz.

• Platform: tek platform, iki native uygulamanın yaklaşık %60'ına mal olur (piyasa)
• Özellik sayısı ve karmaşıklığı: gerçek zamanlı özellikler en pahalı kalemdir
• Backend: hazır servis (Firebase) mi, özel API ve veritabanı mı
• Entegrasyonlar: ödeme, harita, SMS, ERP, CRM
• Tasarım seviyesi: standart bileşen mi, özel animasyonlu arayüz mü

Tasarruf tasarım, backend ve test tarafında da sürer: tek arayüz tasarımı, tek API ve büyük ölçüde ortak test senaryoları kullanılır. Platforma özgü işler ise ayrı kalır: mağaza hesapları, ekran görselleri, bildirim sertifikaları ve inceleme süreçleri her platform için ayrıca yürütülür.

Tek platformla başlamak da geçerli bir stratejidir. Piyasa ölçümlerine göre tek platform, iki native uygulamanın yaklaşık %60'ına mal olur; MVP paketimiz bu yüzden tek platformludur. Hedef kitlenizin cihaz dağılımına göre önce iOS mu Android mi sorusuna analiz aşamasında birlikte karar veririz.

• Cross-platform: tek kod, iki mağaza, %30–50 tasarruf (piyasa)
• Tek platform MVP: iki native uygulamanın yaklaşık %60'ı (piyasa)
• Ayrı native: donanım yoğun ve yüksek performans isteyen projeler için

2026 Türkiye piyasa aralığında MVP projeleri 30.000–250.000 TL arasında fiyatlanır ve genelde 1–2 ayda yayına çıkar. MVP paketimiz tek platform, temel özellik seti, UX/UI tasarımı, backend kurulumu, mağaza yayını ve 3 ay ücretsiz bakımı kapsar; ikinci platform ve ek özellikler sonraki sürümlerde eklenir.

Başarılı bir MVP için özellikleri "olmazsa olmaz" ve "sonraya kalabilir" diye ikiye ayırmak yeterlidir. Kullanıcının ana işini bitirdiği akış ilk sürümde eksiksiz olmalı; profil ayarları, gelişmiş filtreler ve bildirim tercihleri gibi destekleyici özellikler beklemeye alınabilir.

• Kapsam: 3–5 çekirdek özellik, tek platform
• Süre: piyasada 1–2 ay; basit kapsamlı uygulamalarda 4–8 hafta
• Çıktı: mağazada yayında bir uygulama ve gerçek kullanıcı verisi
• Sonraki adım: geri bildirime göre ikinci sürüm ve ikinci platform

Bakım kalemleri üç başlıkta toplanır: iOS ve Android'in yıllık sürüm güncellemelerine uyum ve kütüphane yenilemeleri; hata düzeltme ile performans izleme; sunucu, veritabanı ve push servisi gibi işletme giderleri. Uygulama büyüdükçe yeni özellik talepleri de bakım bütçesine eklenir ve ayrıca planlanır.

Bakım yapılmayan uygulama bir iki yıl içinde yeni işletim sistemi sürümlerinde çökmeye, mağaza politikalarına uyumsuz kalmaya ve listeden kaldırılma riskine girer. Bütçelerken geliştirme bedelinin yanına her yıl için bu payı baştan koymak sürpriz maliyeti önler.

• Platform güncellemeleri: yeni iOS/Android sürümü, SDK ve kütüphane yenileme
• Hata düzeltme ve performans izleme
• İşletme giderleri: sunucu, veritabanı, push, SMS, harita API
• Yeni özellik geliştirme: bakımdan ayrı planlanır

Sunucu ve servis giderleri uygulamanın kullanımına göre değişir: küçük bir uygulama hazır bulut servisleriyle düşük aylık bedelle çalışırken, binlerce aktif kullanıcıya sahip uygulamada sunucu, push bildirim altyapısı, SMS doğrulama ve harita API çağrıları belirgin kalemlere dönüşür. Bu servis hesaplarını kendi adınıza açmanızı öneririz; faturalar doğrudan size kesilir ve bağımlılık oluşmaz.

Diğer tek seferlik kalemler: marka tescili ile KVKK aydınlatma ve gizlilik metinlerinin hukuki hazırlığı. Mağaza yayınlama işi (hesap kurulumu, ekran görselleri, mağaza metni, inceleme takibi) Master Web paketlerinde dahildir; geliştirici hesaplarının ücretini mağazalara siz ödersiniz ve hesaplar sizin adınıza açılır.

• Apple Developer Program: 99 $/yıl
• Google Play Console: 25 $ tek seferlik
• Sunucu, veritabanı, push, SMS, harita API: aylık, kullanıma göre
• Dijital satışta mağaza komisyonu %15–30; küçük işletme programında %15
• Fiziksel ürün ve hizmette mağaza komisyonu yok, sanal POS komisyonu var

2026 piyasa ortalamaları benzer bantlardadır: basit MVP 1–2 ay, orta ölçekli uygulama 2–4 ay, karmaşık uygulama 4–8 ay, kurumsal platformlar 6–12 ay. Fark çoğunlukla ekip büyüklüğünden ve kapsamın ne kadar net tanımlandığından kaynaklanır; belirsiz kapsam ve geç gelen içerik en sık gecikme nedenleridir.

Süreyi kısaltan en etkili üç şey sizin elinizdedir: özellik listesinin baştan netleşmesi, tasarım onaylarının bir iki gün içinde verilmesi ve test geri bildirimlerinin toplu iletilmesi. Mağaza incelemesi ise bizim dışımızdadır: Apple 1–7 gün, Google genelde 24 saat sürer ve bu süre takvime baştan eklenir.

• Basit uygulama: 4–8 hafta
• Orta kapsamlı uygulama: 2–4 ay
• Karmaşık kurumsal uygulama: 3–6 ay
• Mağaza incelemesi: Apple 1–7 gün, Google yaklaşık 24 saat

Analiz aşamasında özellik listesi önceliklendirilir ve kapsam belgesi çıkar; bu belge teklifin ve takvimin dayanağıdır. Prototip aşamasında uygulamayı telefonunuzda tıklayarak deneyimlersiniz; kod yazılmadan önce akışı düzeltmek, yayından sonra düzeltmekten çok daha ucuzdur.

Geliştirme sprintler halinde ilerler ve her sprint sonunda test sürümü alırsınız. Beta aşamasında TestFlight ve Google Play iç test kanallarıyla gerçek cihazlarda deneme yapılır; mağaza yayını sizin geliştirici hesabınızla gerçekleştirilir ve kaynak kod size teslim edilir.

• Fikir ve analiz: hedef kitle, rakipler, özellik listesi, kapsam belgesi
• Tasarım ve prototip: wireframe, UI tasarımı, tıklanabilir prototip onayı
• Geliştirme ve test: sprint teslimleri, QA, beta testi
• Yayın ve büyüme: mağaza yayını, ASO, bakım

Teknik bilgi gerekmez; fikrinizi kendi cümlelerinizle anlatmanız yeterlidir. Hangi platformda başlamak istediğiniz, mevcut bir web sitesi, ERP veya veritabanıyla bağlantı gerekip gerekmediği ve hedef yayın tarihi varsa kapsam daha hızlı netleşir. Elinizde taslak çizimler, rakip ekran görüntüleri veya bir sunum varsa görüşmeye getirin.

Bütçe aralığınızı paylaşmak da işinize yarar: aynı fikir MVP olarak da kurumsal platform olarak da kurgulanabilir; bütçeyi bilince özellikleri ona göre sıralar, ilk sürüme neyin gireceğine birlikte karar veririz.

• Hedef kullanıcı ve çözülen sorun
• Ekran veya özellik listesi (taslak yeterli)
• Benzer uygulama örnekleri: beğendikleriniz ve beğenmedikleriniz
• Gelir modeli: abonelik, satış, reklam, ücretsiz
• Platform tercihi, entegrasyonlar ve hedef tarih

Sık red nedenleri bellidir: eksik gizlilik politikası, çöken veya yarım kalan özellikler, inceleme ekibine test hesabı verilmemesi, web sitesinin basit bir sarmalayıcısı olmak, yanıltıcı ekran görselleri ve dijital içeriği mağaza dışı ödemeyle satmak. Yayın kontrol listemiz bu maddeleri gönderimden önce tek tek kontrol ettirir.

Hesap açılışı da süreye eklenir: Apple Developer hesabının onayı, özellikle şirket hesaplarında D-U-N-S numarası gerektirdiğinden günler alabilir. Bu yüzden geliştirici hesaplarını projenin başında, geliştirme sürerken açmanızı isteriz; yayın günü hesap beklemek en gereksiz gecikmedir.

• App Store: 1–7 gün; Google Play: genelde 24 saat
• Red gerekçesi yazılı gelir; düzeltilir ve yeniden gönderilir
• Önlem: gizlilik politikası, test hesabı, eksiksiz özellikler, doğru görseller

Cross-platform kamera, konum, bildirim ve ödeme gibi yaygın ihtiyaçları karşılar; performans farkı sıradan kullanımda hissedilmez. Native, saniyede yüzlerce animasyon karesi, yoğun görüntü işleme, artırılmış gerçeklik, Bluetooth cihaz haberleşmesi ve işletim sistemine özel widget gibi ihtiyaçlarda öne çıkar.

Master Web'de Profesyonel paket cross-platform, Kurumsal paket native iOS ve Android olarak kurgulanır; karar analiz aşamasında özellik listesine bakılarak verilir. Yanlış seçim sonradan tüm kodun yeniden yazılması anlamına geldiği için bu karara başta en çok zamanı ayırırız.

• Cross-platform: tek kod, iki mağaza, daha düşük maliyet, hızlı sürüm
• Native: üst düzey performans, donanım erişimi, platforma özel deneyim
• Karar ölçütü: özellik listesi, bütçe, hedef pazara çıkış süresi

Seçim üç soruya göre yapılır: ekibinizde veya ilerideki bakım ortağınızda hangi dil bilgisi var, arayüz standart bileşenlere mi yaslanıyor yoksa markaya özel animasyonlu mu, web uygulamanız React ile mi yazılmış. Mevcut web yazılımı React veya Next.js olan müşterilerde React Native, tasarım ağırlıklı projelerde Flutter öne çıkar.

İkisi de kamera, konum, bildirim, ödeme ve mağaza gereksinimlerini karşılar; performans farkı sıradan uygulamalarda hissedilmez. Yanlış seçim riski düşüktür; asıl risk, teknolojiyi bilmeyen bir ekiple ilerlemektir. Teklif aşamasında hangisini neden önerdiğimizi gerekçesiyle yazarız.

• Flutter: Dart, özel tasarım ve animasyon, tek motorla tutarlı görünüm
• React Native: JavaScript, React ekosistemi, web ekibiyle ortak bilgi
• Ortak: tek kod tabanı, iOS ve Android, olgun kütüphaneler

PWA şu durumlarda yeterlidir: içerik ve bilgi ağırlıklı hizmet, seyrek kullanım, sınırlı bütçe, mağaza onayına bağlı kalmak istememe. Sınırları da nettir: iOS'ta bildirim ve bazı donanım erişimleri kısıtlıdır, App Store ve Google Play'de görünmez, uygulama içi abonelik sistemleri kullanılamaz.

Günlük kullanılan, bildirimle geri çağıran, kamera veya konumla çalışan ve mağazadan keşfedilmesi istenen ürünlerde mobil uygulama doğru tercihtir. Orta yol da vardır: önce PWA ile talebi ölçmek, sonra aynı backend üzerine mobil uygulama geliştirmek.

• PWA: tarayıcı, mağaza yok, düşük maliyet, sınırlı donanım erişimi
• Mobil uygulama: push, kamera, çevrim dışı, mağaza görünürlüğü, abonelik
• Orta yol: PWA ile başla, aynı backend ile uygulamaya geç

Master Web MVP paketinde backend kurulumu, Profesyonel pakette admin panel ve ödeme entegrasyonu, Kurumsal pakette karmaşık iş mantığı ve entegrasyonlar yer alır. Hazır servisle başlayıp büyüdükçe özel backend'e geçmek de yaygın bir yoldur; önemli olan veri modelini baştan taşınabilir kurgulamaktır.

Mevcut web siteniz, ERP, CRM veya muhasebe yazılımınızla bağlantı API üzerinden kurulur: uygulama veriyi kendi veritabanına kopyalamak yerine kaynağından okur ve yazar. Bunun için mevcut sistemin API sunması veya veritabanı erişimi vermesi gerekir; keşif aşamasında bunu birlikte kontrol ederiz.

• Firebase yeterli: MVP, standart kimlik doğrulama, basit veri, bildirim
• Özel backend gerekli: karmaşık iş kuralları, raporlama, ERP/CRM, yüksek hacim
• Entegrasyon: API ile ERP, CRM, muhasebe, e-ticaret altyapısı

Mağaza komisyonu standartta %30'a kadar çıkar, küçük işletme programlarında %15'e iner. Dijital ürünü mağaza ödemesini atlayarak satmak politika ihlalidir ve en sık red nedenlerinden biridir; bu kuralı en baştan ürün kurgusuna yansıtırız. Oranlar mağaza politikalarıyla değişebildiğinden güncel koşulları geliştirici sözleşmesinden takip etmek gerekir.

Sanal POS tarafında iyzico, PayTR gibi sağlayıcılar banka komisyonuyla çalışır; oranlar taksit sayısına ve sektöre göre değişir. Entegrasyon 3D Secure, iade ve fatura akışını da kapsar; kart bilgisi uygulamada saklanmaz, sağlayıcının güvenli altyapısında tutulur.

• Dijital içerik ve abonelik: mağaza ödeme sistemi, %15–30 komisyon
• Fiziksel ürün ve hizmet: sanal POS, mağaza komisyonu yok
• Kural: dijital ürünü mağaza ödemesi dışında satmak red nedenidir

Hesabın size ait olması ileride ajans değiştirmeyi, gelir raporlarını doğrudan görmeyi ve mağaza yazışmalarını kendi adınıza yürütmeyi mümkün kılar. Ajansın hesabından yayınlanan uygulamayı sonradan taşımak mümkün olsa da yazışma, onay ve bekleme gerektirir; bu riski baştan almayız.

Yayın öncesinde mağaza görselleri, 30 karakterlik başlık, alt başlık, anahtar kelimeler, gizlilik politikası bağlantısı ve yaş derecelendirmesi hazırlanır. Yayın kontrol listemiz bu adımları tek tek sıralar; sizden yalnızca hesap açılışı ve ödeme bilgisi istenir. Yayın sonrası mağaza panelindeki satış, çökme ve yorum raporlarına doğrudan siz erişirsiniz; dilerseniz ekibimize sınırlı yetkiyle erişim tanımlarsınız.

• Dahil: hesap kurulumu, görseller, mağaza metni, inceleme takibi
• Hesap sahibi: siz; mağaza ücretlerini siz ödersiniz
• Gerekenler: şirket bilgileri, D-U-N-S numarası (Apple şirket hesabı), ödeme kartı

Başlangıç için rakip uygulamaların hangi kelimelerle bulunduğu analiz edilir; iOS için 100 karakterlik anahtar kelime alanı ve Android için açıklama metni buna göre yazılır. İlk üç ekran görseli indirme kararını büyük ölçüde belirler; her görsel tek bir faydayı anlatmalıdır.

ASO tek seferlik değildir: yorumlara yanıt vermek, puanı yüksek tutmak ve her güncellemede yenilikleri yazmak sıralamayı korur. Mağaza görünürlüğü web sitesi, sosyal medya ve reklamla desteklendiğinde indirme hızlanır, bu da sıralamayı tekrar besler.

• Başlık ve alt başlık: ana anahtar kelimeyi içerir
• Görseller ve video: ilk üç görsel indirme kararını belirler
• Yorum ve puan: yanıt verin, düşük puan nedenlerini düzeltin
• Güncelleme sıklığı: aktif uygulama sinyali

Abonelik düzenli gelir sağlar ve düzenli değer üreten uygulamalarda (içerik, eğitim, verimlilik) çalışır. Freemium geniş kitle kazanır; küçük bir yüzdesi ödemeye geçer, bu yüzden ücretsiz katman gerçekten işe yaramalıdır. Reklam ancak yüksek günlük kullanımda anlamlı gelir getirir.

Dijital ürünlerde mağaza ödemesi ve komisyonu, fiziksel ürün ve hizmetlerde sanal POS devreye girer. Gelir modeli ödeme entegrasyonunu, ekran akışını ve analitik kurgusunu doğrudan etkilediğinden teklif aşamasında netleştirilir; sonradan model değiştirmek ödeme akışının ve ilgili ekranların yeniden kurgulanması demektir.

• Abonelik: düzenli gelir, sürekli değer gerektirir
• Freemium: geniş kitle, düşük dönüşüm, ölçek ister
• Reklam: yüksek günlük kullanımda işe yarar
• Ürün ve hizmet satışı: sanal POS, mağaza komisyonu yok

Lansman öncesi bir açılış sayfası ve e-posta listesiyle ilk indirme dalgası hazırlanır; mağaza algoritmaları ilk günlerdeki hızı sıralamaya yansıtır. Analitik kurulumu (Firebase ve benzeri) hangi ekranda kullanıcı kaybedildiğini gösterir; bu veri olmadan reklam bütçesi körlemesine harcanır.

Push bildirim yeniden etkileşim için en ucuz kanaldır ancak sıklığı ve kişiselleştirmesi yanlış kurulursa kaldırılma nedenine dönüşür. Ücretli tarafta Google Ads uygulama kampanyaları ve sosyal medya reklamları indirme başı maliyetle ölçülür; mağaza sayfası dönüşüme hazır değilse reklam israftır.

• ASO: mağaza içi arama görünürlüğü
• Web ve içerik: site, blog, açılış sayfası
• Reklam: Google Ads uygulama kampanyası, sosyal medya
• Elde tutma: push bildirim, analitik, düzenli güncelleme

Apple ve Google her yıl yeni işletim sistemi sürümü yayınlar ve mağazalar belirli bir süre sonra eski SDK ile derlenmiş uygulamaları kabul etmez. Bu yüzden yılda en az bir uyum güncellemesi kaçınılmazdır; bu güncellemeler, kütüphane yenilemeleri ve güvenlik yamaları bakım anlaşmasında yazılı olarak yer almalıdır.

Hata bildirimlerini tek kanaldan iletmenizi öneririz; kritik hatalar (çökme, ödeme alamama) önceliklendirilir. Kurumsal pakette yanıt ve çözüm süreleri SLA ile yazılı olarak belirlenir. Yeni özellik talepleri bakımdan ayrı tutulur ve ayrıca teklife bağlanır.

• Dahil süre: MVP 3 ay, Profesyonel 1 yıl, Kurumsal SLA
• Kapsam: hata düzeltme; uyum güncellemesi ve güvenlik yamaları sözleşmede yazılı
• Destek saatleri: Pazartesi–Cumartesi 09:00–19:00
• Yeni özellik: bakımdan ayrı, ek teklifle

Refactor, kodun büyük kısmı sağlıklıysa ve eski ekip düzenli bir yapı bırakmışsa uygundur. Yeniden yazma ise kaynak kod yoksa, teknoloji desteği bitmişse (örneğin eski hibrit çerçeveler), çökme oranı yüksekse veya yeni özellikler mevcut yapıya sığmıyorsa tercih edilir; mevcut kullanıcılar ve veriler yeni sürüme taşınır.

Devir sırasında mağaza hesabı sizin adınıza değilse önce uygulama transferi gerekir. Kullanıcı verisinin taşınması, mevcut abonelerin korunması ve eski sürümün zorunlu güncelleme bildirimiyle kapatılması geçiş planında yazılı olarak yer almalıdır; hedef, kullanıcının hiçbir adımda uygulamasız kalmamasıdır.

• Adım 1: kod ve altyapı denetimi
• Refactor: kod sağlıklıysa iyileştir ve sürdür
• Yeniden yazma: kaynak kod yok, teknoloji eski, çökme oranı yüksek
• Geçiş: veri taşıma, hesap transferi, zorunlu güncelleme

Teslim kapsamı uygulama kaynak kodunu, bizim geliştirdiğimiz backend kodunu ve kurulum notlarını içerir. Tasarım kaynak dosyaları ve mağaza materyalleri gibi ek kalemlerin de teslim listesinde yazmasını isteyin; mülkiyet devri ve teslim kalemleri sözleşmede açıkça yer almalıdır. Sektörde kodu teslim etmeyip bakımla müşteriyi bağlayan uygulamalar hâlâ görülür.

Üçüncü taraf lisanslar (harita, push servisi, ödeme) ve açık kaynak kütüphaneler kendi lisans koşullarıyla gelir; bunlar size devredilmez, kendi hesabınızla kullanılır. Hazır bir çerçeve üzerine kurulu uygulamalarda hangi parçanın size özel yazıldığı teklifte belirtilir.

• Kaynak kod: proje sonunda teslim
• Mağaza hesapları: sizin adınıza, tam yetki sizde
• Üçüncü taraf servisler: kendi hesabınız ve lisansınızla
• Sözleşme: mülkiyet devri ve teslim listesi yazılı

Asıl koruma hızdır: aynı fikri başkası da düşünebilir, farkı uygulama kalitesi, kullanıcı deneyimi ve pazara giriş hızı yaratır. Uygulama adınızı ve logonuzu Türk Patent ve Marka Kurumu'nda tescil ettirmek, mağazada aynı adla çıkan taklitlere karşı itiraz hakkı verir.

Master Web'de kaynak kod ve mağaza hesapları baştan size ait olduğundan, uygulamanın kendisi üzerindeki hakkınız sözleşmeyle güvence altındadır. Gizlilik maddesini, telif devrini ve teslim listesini tek bir geliştirme sözleşmesinde toplamak en sade yoldur; dağınık belgeler ileride yorum farkı yaratır.

• Gizlilik sözleşmesi: görüşme öncesi talep edin, sektör pratiğidir
• Marka tescili: ad ve logo için Türk Patent başvurusu
• Telif: kaynak kod ve tasarım sözleşmeyle size devredilir
• Hız: pazara erken çıkış en güçlü koruma

Mağazalar da bunu denetler: App Store gizlilik etiketleri ve Google Play veri güvenliği formu hangi verinin neden toplandığını beyan etmenizi ister; beyanla gerçek davranış uyuşmazsa uygulama reddedilir veya kaldırılır. Kamera, konum, kişiler ve bildirim izinleri ihtiyaç anında, gerekçesiyle istenmelidir.

Teknik tarafta veriler şifreli iletilir ve saklanır, oturumlar süreli tutulur, üçüncü taraf SDK'ların hangi veriyi aktardığı listelenir. Aydınlatma ve rıza metinlerinin hukuki içeriği için avukatınızla çalışmanızı öneririz; metinlerin ekranlara yerleşimi ve rızanın teknik kaydı geliştirme kapsamındadır.

• Veri minimizasyonu: yalnızca gerekli veri
• Aydınlatma metni ve açık rıza: ilk açılış ve izin anında
• Kullanıcı hakları: silme, dışa aktarma, rızayı geri alma
• Mağaza beyanları: gizlilik etiketleri ve veri güvenliği formu

Ödeme ve kişisel veri taşıyan uygulamalarda OWASP Mobile Top 10 listesi referans alınır: güvensiz veri saklama, zayıf kimlik doğrulama, tersine mühendislik ve API açıkları ilk kontrol edilen başlıklardır. Kod karartma ve jailbreak/root tespiti finans gibi yüksek riskli alanlarda eklenir. Denetim raporunda her bulgu için risk seviyesi ve düzeltme önerisi yer alır; kritik bulgular giderilmeden yayına çıkılmaz.

Güvenlik yayınla bitmez: kütüphane güncellemeleri, bağımlılık taramaları ve erişim kayıtlarının izlenmesi bakım anlaşmasında yazılı olarak yer almalıdır. Kullanıcı tarafında ise izin isteklerinin gerekçeli olması ve şüpheli oturumların bildirilmesi güven algısını doğrudan etkiler; güvenlik kullanıcıya görünür olmalıdır.

• İletişim: HTTPS, sertifika sabitleme
• Cihaz: güvenli depo, şifreli saklama, anahtar gömmeme
• Sunucu: süreli token, yetki kontrolü, iki faktörlü giriş
• Süreklilik: bağımlılık taraması, güncelleme, güvenlik denetimi

No-code platformlar abonelik modeliyle çalışır; uygulama platforma bağlı kalır, kaynak kod genelde dışa aktarılamaz, kullanıcı sayısı arttıkça maliyet ve kısıtlar büyür. Yapay zeka üretimli kod ise test, güvenlik gözden geçirmesi ve mimari karar olmadan üretime çıkarılacak olgunlukta değildir. Piyasa ölçümlerine göre yapay zeka araçları kodlama süresini %15–30 kısaltır; analiz, test ve entegrasyon işi ise aynı kalır.

Doğru kullanım hibrittir: fikri doğrulamak için no-code veya yapay zeka prototipi, gerçek ürün için kaynak kodu size ait, test edilmiş ve bakımı planlanmış bir uygulama. Elinizde bir prototip varsa ihtiyaç analizine getirin; hangi kısmının ürüne taşınabileceği orada netleşir.

• Uygun: fikir doğrulama, iç kullanım araçları, basit içerik uygulamaları
• Yetersiz: ödeme ve ERP entegrasyonu, karmaşık iş kuralı, yüksek trafik
• Risk: platforma bağımlılık, kaynak kod yok, güvenlik ve bakım boşluğu

Maliyet iki kalemden oluşur: entegrasyonun geliştirilmesi (tek seferlik) ve model kullanım ücreti (çağrı başına, aylık). Kullanım ücreti uygulamanın hacmine göre değiştiği için özellik tasarlanırken hangi isteklerin modele gideceği sınırlanır; önbellekleme ve küçük modeller gideri düşürür.

Kişisel veri modele gönderilecekse KVKK açısından aydınlatma ve veri işleme sözleşmesi gerekir; sağlayıcının veriyi eğitimde kullanmadığı yazılı olmalıdır. Entegrasyon bir özellik olarak planlanır, faydası analitikle ölçülür; önce küçük bir pilotla gerçek değeri görmenizi öneririz.

• Destek asistanı: sık sorulara doğal dilde yanıt
• Öneri ve arama: kullanıcı davranışına göre kişiselleştirme
• Görüntü ve ses: ürün tanıma, belge okuma, sesli komut
• Maliyet: entegrasyon + çağrı başına model ücreti

Teklifleri karşılaştırırken kapsamı eşitleyin: aynı özellik listesi, aynı platform sayısı, aynı bakım süresi. 2026 Türkiye piyasasında mobil uygulama teklifleri 15.000 TL'den 875.000 TL'nin üzerine kadar uzanır; aynı kapsam için gelen teklifler arasında da büyük fark görülür. Farkın çoğu kapsam, ekip ve test derinliğinden kaynaklanır; düşük teklif eksik kalemleri sonradan ek ücretle tamamlatır.

Görüşmede süreç sorularına verilen cevaplar belirleyicidir: prototip var mı, sprint teslimleri nasıl, test nasıl yapılıyor, mağaza reddi olursa kim ilgileniyor, sözleşmede hangi kabul kriterleri yazıyor. Net cevap veremeyen ekipler projeyi de net yürütemez.

• Canlı referans: mağazadan indirip deneyin
• Mülkiyet: kaynak kod ve hesaplar yazılı olarak sizde
• Teklif: kalem kalem kapsam, takvim, kabul kriteri
• Bakım: süre, saatler, SLA, güncelleme politikası
• Ekip: proje yöneticisi, tasarımcı, geliştirici, test uzmanı

Freelancerın riski tek kişiye bağımlılıktır: hastalık, başka iş veya iletişim kopması projeyi durdurur; tasarım, backend ve test aynı kişide toplanınca bir alanda zayıflık kaçınılmazdır. Ajans tarafında ise ekip, yedeklilik ve yazılı sözleşme vardır; karşılığında bütçe daha yüksektir.

Hangisini seçerseniz seçin üç şartı aynı tutun: kaynak kod ve hesaplar sizde olsun, kapsam ile kabul kriterleri yazılı olsun, bakım koşulları baştan belli olsun. Master Web'de tasarım, geliştirme, test ve mağaza yayını tek çatı altında yürütülür; destek mesai saatlerinde, Pazartesi–Cumartesi verilir.

• Freelancer uygun: tek platform, net kapsam, küçük bütçe, kısa süre
• Ajans uygun: iki platform, backend, entegrasyon, uzun vadeli bakım
• Her iki durumda: kaynak kod sizde, yazılı kapsam, bakım şartı