Çekim & Post Prodüksiyon

Aynı 2–3 dakikalık film için teklifler arasında büyük fark görmenizin nedeni kapsamdır. Tek lokasyonda, iki kişilik ekiple bir günde çekilen röportaj ağırlıklı film ile üç lokasyonda drone, oyuncu ve stüdyo seslendirmesiyle iki günde çekilen film aynı iş değildir. Teklifleri karşılaştırırken çekim günü, ekip ve çıktı sayısını yan yana koyun.

İlan platformlarındaki müşteri taleplerinde tanıtım filmi bütçeleri 4.000–35.000 TL arasında yoğunlaşıyor (2026 Türkiye piyasa aralığı, alıcı bütçesi); çok günlü, drone ve oyunculu ajans prodüksiyonları çoğunlukla bu bandın üst sınırının üzerinde fiyatlanır. Rakamdan önce kalem listesini isteyin: eksik kalem teklifte değil, çekim gününde ek maliyet olarak karşınıza çıkar.

• Çekim günü sayısı ve lokasyon sayısı
• Ekip: yönetmen, görüntü yönetmeni, ışık, ses, drone pilotu
• Oyuncu, sunucu ve seslendirme sanatçısı ihtiyacı
• Post prodüksiyon: kurgu, renk, ses tasarımı, motion graphics
• Teslim edilecek format ve kesit sayısı

Üçüncü taraf kalemlerinin ayrı yazılmasının nedeni şeffaflıktır: bu ücretler bize değil oyuncu ajansına, mekân sahibine, müzik kütüphanesine ya da konaklama tesisine gider ve kapsam değiştikçe değişir. Pakete gömüldüğünde ya gereğinden yüksek bir tampon ödersiniz ya da sonradan sürpriz ek fatura gelir.

Teklifi okurken şu soruyu sorun: hangi satırlar sabit, hangileri tahmini? Mekân kirası ve oyuncu ücreti çoğunlukla ön prodüksiyonda kesinleşir; bu kalemlerin onayınızdan geçmeden kesinleşmemesini teklifte yazılı isteyin. Müzikte kütüphane parçası düşük maliyetlidir; tanınmış eserin senkronizasyon lisansı katbekat pahalıdır ve TV yayınında artar (2026 sektör pratiği).

• Dahil: senaryo, ekip, ekipman, kurgu, altyazı; Kurumsal Paket'te renk ve ses
• Ayrı satır: oyuncu, sunucu, figüran, seslendirme sanatçısı
• Ayrı satır: mekân kirası, şehir dışı ulaşım ve konaklama
• Ayrı satır: müzik ve stok lisansı, drone izni

Teslim ritmi de farklıdır. Sosyal içerikte kurgu 3–7 gün sürer; aylık pakette çekim gününün ardından videolar içerik takviminize göre sıralanır, böylece dört hafta boyunca paylaşacak hazır içeriğiniz olur. Hangi hafta hangi videonun teslim edileceği teklifteki takvimde yazılıdır; proje bazlı çalışıldığı için asgari süre yoktur.

Paylaşım ve reklam yönetimi prodüksiyon paketinin parçası değildir. Videoların hangi gün, hangi hesaptan ve hangi bütçeyle yayınlanacağı sosyal medya reklam hizmetiyle birlikte planlanır; iki hizmet aynı içerik takvimini kullanınca reklam için gereken dikey kesitler ve varyasyonlar da aynı sette çekilir.

• Aylık paket: 1 çekim günü, 8 dikey video, düzenli içerik akışı
• Tek seferlik çekim: lansman, fuar, kampanya filmi
• Birim maliyet: aylık modelde set ve ekip gideri bölünür
• Paylaşım ve reklam yönetimi ayrı hizmet

Kurgu fiyatında en belirleyici kalem ham görüntü süresidir: iki saatlik etkinlik kaydından üç dakikalık özet çıkarmak, on dakikalık röportajdan kesit almaktan daha uzun sürer, çünkü izleme ve seçme süresi kurguya eklenir. Görüntüleri klasörlenmiş ve tarihlenmiş gönderirseniz bu süre kısalır.

Telefon görüntüsünde çözünürlük ve ses kalitesi kurgunun sınırını çizer; iyi ışıkta, yatay ve dikey ihtiyaca göre çekilmiş görüntüler daha fazla seçenek verir. Ses temizleme, renk eşitleme ve altyazı bu görüntüleri yayınlanabilir hale getirir, ancak çekimde olmayan bir açıyı kurguda yaratmak mümkün değildir.

• Ham görüntü süresi ve klasör düzeni
• Hedef süre, format sayısı ve dil sürümleri
• Altyazı, motion graphics, renk ve ses işi
• Revizyon turu sayısı

Kurumsal filmde takvim kabaca şöyle dağılır: ilk haftada konsept, senaryo ve çekim planı, ardından iki çekim günü, kalan sürede kurgu, renk, ses ve iki revizyon turu. İki çekim günü arka arkaya planlanırsa ekip kurulumu tek sefer yapılır ve süre kısalır.

En sık gecikme nedeni teknik değil, karar sürecidir: senaryoya üç farklı yöneticiden ayrı ayrı gelen notlar, çekim günü belirlenemeyen konuşmacılar ve son anda değişen mekân. Tek bir karar vericiyle ve yazılı onaylarla ilerleyen projelerde verilen takvim büyük ölçüde tutar.

• Sosyal medya videoları: çekim sonrası 3–7 gün
• Kurumsal tanıtım filmi: 2–4 hafta
• Reklam filmi: 4–8 hafta
• Hızlı teslim seçeneği: uygun işlerde 72 saat

Konsept aşamasında hedef kitle, mecra ve mesaj netleşir; senaryo buna göre yazılır ve çekim listesine dönüşür. Ön prodüksiyonda mekân, ekipman, oyuncu, izinler ve saat saat çekim planı hazırlanır. Bu iki aşamada yapılan her değişiklik ucuzdur; çekimden sonra yapılan değişiklik ise yeniden çekim demektir.

Post prodüksiyonda önce kaba kurgu gelir: hikâye akışı ve süre burada onaylanır. Ardından ince kurgu, renk düzenleme, ses tasarımı, altyazı ve motion graphics eklenir. İlk kurguda notlarınızı akışa ve sahne seçimine odaklayın; renk ve müzik ayarları son turda daha verimli çözülür.

• 1. Konsept ve senaryo: brief, mesaj, çekim listesi
• 2. Ön prodüksiyon: mekân, ekipman, oyuncu, izin, çekim planı
• 3. Çekim: set yönetimi, röportaj, ürün ve B-roll
• 4. Post prodüksiyon: kaba kurgu, ince kurgu, renk, ses, teslim

Hızlı teslimin şartı hazırlığın sizde bitmiş olmasıdır: brief, konuşmacılar, mekân erişimi ve marka dosyaları ilk gün elimizde olmalı. Üç günün kabaca ilk günü çekim veya görüntü aktarımına, ikinci günü kurguya, üçüncü günü revizyon ve teslime gider. Bu takvime tek bir toplu geri bildirim turu sığar; tur sayısını teklifte netleştirin.

Sektörde hızlı teslim çoğunlukla ek ücretlidir, çünkü ekip başka işleri erteler ve post prodüksiyon mesai dışına taşar (2026 sektör pratiği). Hızlı teslimin koşullarını ve ücretini teklifte yazılı görürsünüz; kampanya tarihi sabitse çekim gününü erkene almak çoğu zaman hızlı teslimden daha ucuz bir çözümdür.

• Uygun: tek lokasyon, kısa dikey içerik, onaylı senaryo
• Uygun: mevcut görüntüden kurgu ve altyazı
• Uygun değil: oyuncu seçimi, çok lokasyon, TV masterı
• Uygun değil: drone izni bekleyen çekimler

Kurumsal Paket'te iki çekim günü vardır; bir günü röportaj ve ofis sahnelerine, diğerini ürün, üretim ve drone çekimine ayırmak yaygın bir plandır. Drone için gün ışığı ve rüzgâr penceresi sabahtan belirlenir; kapalı alan çekimleri bu pencerenin dışına yerleştirilir.

Konuşmacılar için metni ezberlemek yerine üç ana mesajı bilmek yeterlidir; doğal anlatım kurguda daha iyi çalışır. Set bitmeden çekim listesini birlikte kontrol edin; eksik bir sahne için yeniden ekip kurmak, çekim gününe on dakika eklemekten çok daha pahalıdır.

• Tek karar verici ve yazılı çekim listesi
• Mekân erişimi, izinler ve park alanı
• Konuşmacılar, ürünler ve kıyafet kuralları
• Marka dosyaları: logo, renk, yazı tipi
• Drone için hava ve ışık penceresi

İzleyicinin fark ettiği şey çözünürlük değil, ışık, ses ve renk tutarlılığıdır. Kötü ışıkta çekilmiş 8K görüntü, iyi ışıkta çekilmiş 4K görüntüden daha kalitesiz görünür. Bu yüzden bütçeyi kamera gövdesi yerine ışık, ses kaydı ve renk düzenlemesine ayırmak sosyal medya içeriğinde daha görünür sonuç verir.

Teslim formatı mecraya göre hazırlanır. Aynı çekimden birden fazla formatın çıkacağı projelerde yüksek çözünürlüklü kayıt, kırpma payı sayesinde her formatta temiz kare sağlar; tek formatlı sosyal medya işinde ise 4K kayıt hem depolama hem kurgu süresinden tasarruf ettirir.

• 4K: sosyal medya, web ve YouTube için standart
• 8K: yeniden çerçeveleme ve dikey kesit payı
• Işık, ses ve renk: izleyicinin asıl fark ettiği üçlü
• Teslim: 9:16 dikey, 16:9 yatay, platforma göre bit hızı

İzin süreci ön prodüksiyonda planlanır: çekim noktası, uçuş yüksekliği ve tarih belirlenir, sivil havacılık kurallarına göre gerekli başvuru yapılır. Açık arazi ve fabrika sahası gibi bölgelerde süreç daha kısadır; yine de mülk sahibinin yazılı onayı alınır ve uçuş alanı önceden kontrol edilir.

Hava koşulu drone takviminin ikinci değişkenidir: yağmur ve kuvvetli rüzgârda uçuş yapılmaz. Bu yüzden drone sahneleri çekim planında sabaha konur, kapalı alan sahneleri yedek olarak hazır tutulur. İki çekim günlü projelerde hava kötüyse drone ikinci güne kayar, ekip kurulumu tekrar edilmez.

• Kurumsal Paket: drone çekimi dahil
• İzne tabi bölgeler: şehir merkezi, havalimanı çevresi, askeri ve kamu alanları
• Başvuru ön prodüksiyonda, harç teklifte ayrı satır
• Hava için yedek gün ve sabah penceresi

Hangi türün gerektiği satış kanalına bağlıdır. Trendyol ve Hepsiburada gibi pazaryerleri beyaz fon ve belirli ölçü kuralları ister; kendi sitenizde lifestyle görseller ürün sayfasını zenginleştirir, reklamlarda ise lifestyle ve video öne çıkar. Giyim, mobilya ve aksesuar gibi dokunun önemli olduğu ürünlerde 360° ve yakın plan video, müşterinin satın almadan önce aklındaki soruları cevaplar.

Fiyatı adet, poz sayısı, retuş derinliği ve model ya da mekân ihtiyacı belirler. İlan platformlarındaki taleplerde ürün fotoğrafı poz başına yaklaşık 50–300 TL arasında değişir (2026 Türkiye piyasa aralığı, alıcı talebi); stüdyo ışığı, model ve retuş içeren ajans çekimleri bu bandın üstüne çıkabilir. Çekim İstanbul stüdyomuzda ya da mağazanızda yapılır.

• Beyaz fon: pazaryeri ve katalog standardı
• Lifestyle: reklam, sosyal medya ve ürün sayfası ambiyansı
• 360° ve ürün videosu: ürün sayfasında detaylı inceleme
• Kurumsal Paket: 20 ürün fotoğrafı dahil

Renk düzenleme iki adımdır: önce farklı kamera ve ışık koşullarında çekilen sahneler birbirine eşitlenir, sonra filmin karakterini veren renk görünümü uygulanır. DaVinci bu iş için tercih edilir, çünkü kurgu ile renk aynı projede kalır ve revizyonda yeniden dışa aktarma gerekmez. Renk görünümü marka renklerinizle uyumlu seçilir.

Ses tasarımı izleyicinin bilinçli fark etmediği ama hissettiği katmandır: diyalog temizliği, ortam sesi, müzik seviyeleri ve seslendirme tek bir miksajda dengelenir. Çok dilli projelerde her dil için ayrı seslendirme kaydı ve miksaj yapılır; altyazılı sürüm aynı projeden çıkarılır.

• Kurgu ve renk: Premiere, DaVinci
• Motion graphics ve animasyon: After Effects
• Ses: stüdyoda miksaj, dublaj, seslendirme kaydı
• Müzik: kütüphane ya da senkronizasyon lisansı, teklifte ayrı satır

Dikey format çekimde planlanır: konuşmacı ve ürün kadrajın ortasında tutulur, yazı ve logo için üstte ve altta güvenli alan bırakılır; yatay kayıttan alınan dikey kesit bu sayede temiz çıkar. Her sürümde gömülü altyazı bulunur, çünkü sosyal medyada videoların önemli bölümü sessiz izlenir; kapak görseli istenirse teslim paketine eklenir.

Süreyi mecra ve hedef belirler. İlk üç saniye izleyicinin kalıp kalmayacağını belirler; bu yüzden sosyal kesitlerde mesaj başa alınır, kurumsal filmde ise hikâye daha yavaş kurulur. TV yayını için kanal şartnamesine göre ses seviyesi, güvenli alan ve dosya biçimi ayrıca hazırlanır.

• 9:16 dikey: Reels, TikTok, Shorts; 15–60 saniye
• 1:1 kare: akış gönderileri ve karusel
• 16:9 yatay: YouTube, web sitesi, TV; 60–180 saniye
• Reklam sürümleri: 6, 15 ve 30 saniye
• Kurumsal tanıtım filmi: 2–3 dakika ve 3 sosyal kesit

Videonun aranabilir olması için başlık, açıklama ve transkript gerekir; arama motorları görüntüyü değil metni okur. YouTube açıklamasına sitenizin ilgili sayfasını ekleyin; sayfada videonun altına kısa bir özet ve altyazı dosyasından türetilen transkript koyun. Bu metin, videonun hangi soruya cevap verdiğini hem Google'a hem yapay zeka asistanlarına anlatır.

Hız tarafında gömme kodu da maliyetsiz değildir: oynatıcı betikleri sayfanın yüklenmesini geciktirebilir. Kapak görseliyle tembel yükleme kullanmak ve videoyu sayfanın en üstüne koymamak Core Web Vitals değerlerini korur. Sitenizin mevcut hız durumunu ücretsiz site analizi aracıyla görebilirsiniz.

• YouTube: keşif, arama ve öneri trafiği
• Sitede gömme: sayfada kalma, VideoObject yapısal verisi
• Kendi sunucuya yükleme: hız kaybı, önerilmez
• Başlık, açıklama, altyazı ve transkript metni

Kanca oranı düşükse sorun ilk saniyelerdedir: açılış sahnesi, ilk cümle ya da kapak görseli değiştirilir. Ortalama izlenme süresi kısaysa video uzun ya da mesaj geç geliyordur; tamamlanma oranı yüksek ama tıklama düşükse çağrı metni ve açılış sayfası incelenir. Her metrik farklı bir kurgu kararına işaret eder.

Meta reklam panelinde ThruPlay ve izlenme başına maliyet, TikTok'ta 2 ve 6 saniyelik izlenme oranları, YouTube'da görüntüleme oranı ve izlenme maliyeti takip edilir; organik paylaşımlarda kaydetme ve paylaşım sayısı içeriğin değerini gösterir. Çekim aşamasında aynı sahnenin iki farklı açılışını kaydetmek, yayında A/B testi yapmanızı mümkün kılar.

• Kanca oranı: 3 saniye izlenme / gösterim
• Ortalama izlenme süresi ve tamamlanma oranı
• Tıklama oranı ve UTM ile dönüşüm
• Meta reklamında ThruPlay ve izlenme başına maliyet
• Organikte kaydetme ve paylaşım

Ham görüntü istemenizin iki iyi nedeni vardır: ileride başka bir ekiple yeni kesit yaptırmak ve kurumsal arşiv oluşturmak. Karşılığında dosyaların size nasıl teslim edileceğini (taşınabilir disk ya da bulut), hangi formatta olacağını ve renk düzenlemesi uygulanmamış olduğunu bilerek isteyin; ham kayıt, ekranda gördüğünüz finalden farklı görünür.

Arşiv konusunda pratik yol, proje bitiminde kendi kopyanızı almaktır. Böylece ileride yeni kesit, farklı dil sürümü ya da güncelleme gerektiğinde yeniden çekim yapmadan devam edilebilir. Sözleşmeye ham görüntü, proje dosyası ve arşiv süresi için üç ayrı madde yazdırmak ileride tartışmayı önler.

• Standart teslim: final film ve kesitler; kapak ve SRT istenirse
• Ham görüntü: ayrı kalem, taşınabilir disk ya da bulut
• Arşiv süresi: sözleşmede yazılı olsun
• Kendi kopyanızı proje bitiminde alın

Turların verimli kullanılmasının yolu toplu ve yazılı geri bildirimdir: tüm paydaşların notlarını tek bir listede, zaman koduyla (örneğin 01:24 müzik çok yüksek) iletin. Farklı kişilerden farklı günlerde gelen notlar birbiriyle çelişir ve bir tur birkaç küçük isteğe harcanır.

İlk kurguda akış ve sahne seçimine, ikinci turda renk, müzik ve metin ayrıntılarına odaklanın. Yeniden çekim gerektiren bir istek çıkarsa bunun ek çekim günü anlamına geldiğini baştan bilin; çekim listesini ön prodüksiyonda onaylamak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.

• Revizyon: kesme, müzik, metin, altyazı, renk ince ayarı
• Yeni iş: yeniden çekim, senaryo değişikliği, ek dil sürümü
• Geri bildirim: tek liste, zaman kodlu, tüm paydaşlardan toplu
• Ek tur: post prodüksiyon saat ücretiyle (sektör pratiği)

Platform kopyaları farklıdır: Reels için 9:16 oranında 1080x1920 piksel, YouTube için 16:9 oranında 4K ya da 1080p, web sitesi için daha düşük bit hızlı hafif bir sürüm. Tek bir dosyayı her yerde kullanmak ya kaliteden ya da yükleme hızından kaybettirir; bu yüzden teslim paketinde platform başına dosya bulunur.

Yeni kesit talebinde iki senaryo vardır: mevcut sahnelerden yeni bir süre ya da format çıkarmak kurgu işidir ve kısa sürer; yeni bir mesaj ya da yeni ürün gerekiyorsa ek çekim gerekir. Projeyi teslim alırken proje dosyasının ve ham görüntünün arşiv koşulunu sorun; yeni kesitin maliyeti buna bağlıdır.

• MP4 (H.264/H.265): platform kopyaları
• ProRes master: TV ve uzun vadeli arşiv için
• SRT altyazı dosyası ve kapak görselleri
• Teslim: bulut bağlantısı, istenirse disk

Telif ile kullanım hakkı aynı şey değildir. Eser sahipliği prodüksiyon tarafında kalsa bile sözleşmeyle size tanınan kullanım hakkı süresiz, mecra sınırsız ve devredilebilir yazılabilir. Sözleşmede şu üç soruya net cevap arayın: hangi mecralar, hangi süre, hangi coğrafya.

En sık sorun oyuncu ve seslendirme haklarında çıkar: bir yıl dijital kullanım için anlaşılan oyuncunun görüntüsü TV'de ya da ikinci yılda yayınlanırsa ek ücret talebi doğar. Reklam Filmi Paketi'nde oyuncu organizasyonu kapsam dahilindedir; oyuncu sözleşmesindeki süre ve mecra maddelerinin kampanya planınızla örtüşmesini ön prodüksiyonda birlikte kontrol edin.

• Final film: kullanım hakkı sözleşmeyle markaya devredilir
• Müzik, stok ve oyuncu: süre, mecra ve ülke sınırlı
• Süresiz ve dünya çapı kullanım: ek buyout maliyeti
• Sözleşmede mecra, süre ve coğrafya yazılı olsun

Instagram Reels'te uygulamanın kendi müzik kütüphanesindeki popüler şarkılar çoğu işletme hesabında yalnızca organik paylaşım için açıktır; reklama dönüştürülen içerikte bu şarkılar kullanılamaz ve ses kapatılır (genel platform kuralı). Bu yüzden reklam amaçlı videolarda lisanslı kütüphane müziği kurguya baştan gömülür.

Lisans belgesinde şu bilgiler bulunmalı: parça adı, lisans türü, izin verilen mecralar, süre ve lisans sahibi. Belgeyi video dosyalarıyla birlikte arşivleyin; bir yıl sonra gelen telif itirazında belgeyi bulmak, yeniden kurgu yaptırmaktan çok daha ucuzdur. Seslendirme kayıtları için de sanatçı sözleşmesindeki kullanım süresi aynı şekilde saklanmalıdır.

• Kütüphane müziği: proje bazlı lisans belgesi
• Tanınmış şarkı: senkronizasyon lisansı, ayrı kalem
• Reels platform müziği: çoğu işletme hesabında yalnız organik
• Content ID uyarısı: lisans belgesiyle itiraz

Çalışan görüntüsünde dikkat edilmesi gereken nokta rızanın gönüllü ve geri alınabilir olmasıdır; işten ayrılan bir çalışanın görüntüsünün hangi süreyle kullanılabileceği izin metninde yazmalıdır. Kurumsal filmde çalışan yerine oyuncu kullanmanın bir nedeni de budur: oyuncu sözleşmesi süreyi baştan sabitler.

Mekân izinlerinde kamuya açık alanlar, AVM, havalimanı ve tarihi yapılar ayrı kuruluşlardan izin ister ve süreleri farklıdır. Reklam Filmi Paketi'nde mekân organizasyonu kapsam dahilindedir; kendi fabrika ya da ofisinizde çekimde ise ziyaretçi ve iş güvenliği kurallarınızı ekiple paylaşmanız gerekir.

• Oyuncu ve figüran: kullanım süresi ve mecra içeren sözleşme
• Çalışan: KVKK açık rıza ve görüntü kullanım izni
• Mekân: sahibinden yazılı çekim izni
• Kamusal alan, AVM, tarihi yapı: kurumdan ayrı izin

İptal ve erteleme maddesi iki tarafı da korur: çekimden kısa süre önce yapılan iptalde ekip ve ekipman rezervasyonu boşa çıkar, bu yüzden sektörde kademeli bir iptal bedeli uygulanır. Hava kaynaklı ertelemenin iptal sayılmaması ve yedek günün nasıl planlanacağı ayrıca yazılmalıdır.

Kapsam maddesi genel bir 'tanıtım filmi' ifadesiyle değil, 'iki çekim günü, 2–3 dakikalık film, üç sosyal medya kesiti, 20 ürün fotoğrafı' gibi sayılabilir çıktılarla yazılmalıdır. Onay noktaları ve her onay için sizin tarafınızdaki süre de takvime girerse gecikmenin kaynağı tartışma konusu olmaz.

• Kapsam: çekim günü, çıktı ve format sayısı
• Takvim: onay noktaları ve geri bildirim süreleri
• Haklar: mecra, süre, coğrafya, üçüncü taraf kalemleri
• İptal, erteleme ve hava koşulu: kademeli bedel, yedek gün
• Teslim formatları, revizyon sayısı, arşiv süresi

Yapay zekanın güçlü olduğu yerler bellidir: storyboard ve ön görselleştirme, ürün görselinden kısa animasyon, metinden açıklayıcı video, mevcut videonun farklı dil ve formatlara uyarlanması. Bu işlerde maliyet ve süre düşer; gerçek çekim öncesi konsepti görmek de kararı kolaylaştırır.

Zayıf olduğu yerler de bellidir: tutarlı bir marka yüzü, gerçek ürünün dokusu ve ölçüsü, fabrika ve ekip gibi doğrulanabilir gerçeklik, duygu taşıyan oyunculuk. İzleyici yapay görüntüyü giderek daha kolay ayırt ediyor; güven inşa eden kurumsal filmde gerçek insan ve gerçek mekân hâlâ belirleyicidir. Yapay zeka kullanılan içeriklerde bunu belirtmek platform kurallarının da parçası haline geliyor.

• Güçlü: ürün demo, açıklayıcı animasyon, dil ve format uyarlama
• Zayıf: gerçek yüz, duygu, marka ortamı, çok açılı sahne
• Hibrit (yaygın yaklaşım): gerçek çekim ana malzeme, yapay zeka çoğaltma
• Şeffaflık: yapay zeka kullanımını belirtin

Hızlanma en çok hazırlık işlerinde görülür: iki saatlik röportaj kaydının dökümünü çıkarmak ve konuşmacının söylediği cümleleri metin üzerinden aramak kurgu süresini kısaltır. Kaba kurgu önerisi de üretilebilir; ancak hangi cümlenin markayı doğru anlattığını metin değil, brief'i bilen bir kurgucu seçer.

Kalite tarafında dikkat edilecek nokta, otomatik araçların çıktısının kontrol edilmesidir: otomatik altyazıda Türkçe karakter ve terim hataları, otomatik ses temizlemede doğallık kaybı olur. Bu yüzden yapay zeka çıktısı her zaman insan kontrolünden geçmelidir; kazanılan süre revizyon ve yaratıcı işe aktarılır.

• Hızlanan: transkript, altyazı, çeviri, sessizlik kesme
• Hızlanan: ses temizleme, maske, rotoskop, kaba kurgu önerisi
• İnsan kararı: renk, ritim, hikâye, müzik seçimi
• Kontrol: Türkçe karakter ve terim hataları elden geçirilir

Hangi yöntemin seçileceği mecraya bağlıdır. Sosyal medyada altyazı yeterlidir ve en ekonomik yoldur; YouTube ve web sitesinde hedef dilde seslendirme daha doğal izlenir; TV ve fuar ekranı için stüdyo dublajı standarttır. Türkçe çekilen bir film, İstanbul, Amsterdam ve Miami ofislerimizin hizmet verdiği pazarlar için aynı projeden İngilizce ve başka dillerde yeniden miksajlanabilir.

Yapay zeka sesinde iki kural vardır: gerçek bir kişinin sesi klonlanacaksa yazılı izin, marka sesi oluşturulacaksa telaffuz ve ton için onaylı bir referans. Çeviri metni her zaman hedef dili bilen biri tarafından kontrol edilmelidir; teknik terim ve marka adlarının yanlış seslendirilmesi en sık karşılaşılan hatadır.

• Altyazı: SRT dosyası ve gömülü sürüm, en ekonomik yol
• Stüdyo dublajı: seslendirme sanatçısı, sözleşmeli kullanım hakkı; TV ve fuar standardı
• Yapay zeka sesi: yazılı izin, marka onayı, insan kontrolü
• Çeviri kontrolü: hedef dili bilen bir göz

Showreel'i izlerken üç soru sorun: bu işlerin kaçı gerçekten yayınlandı, çekimi ve kurguyu aynı ekip mi yaptı, benim bütçeme yakın işler var mı. Yalnız büyük bütçeli reklam filmlerinden oluşan bir showreel, aylık sosyal medya içeriği için doğru ekip anlamına gelmeyebilir.

Teklifte tek satır halinde 'tanıtım filmi: 1 adet' yazması uyarı işaretidir. Çekim günü, ekip, ekipman, post prodüksiyon adımları, revizyon sayısı, teslim formatları ve üçüncü taraf kalemleri ayrı ayrı görünmelidir. İlk görüşmede soru soran, brief isteyen ve takvimi yazılı veren ekip, çekim gününde de aynı disiplinle çalışır.

• Showreel: sektörünüze yakın, yayınlanmış işler
• Ekip: çekim ve kurgu aynı elden mi
• Teklif: ayrışmış kalemler, revizyon ve hak maddeleri
• Süreç: yazılı takvim, tek proje sorumlusu

Ekip büyüklüğü projeye göre ölçeklenir: 8 dikey videoluk bir sosyal medya çekim günü ile çok günlü, oyunculu bir reklam filmi seti aynı kadroyu gerektirmez. Doğru soru 'kaç kişi' değil, 'bu sahneler için hangi roller gerekli' sorusudur; teklifte ekip listesinin rol rol yazılmasını isteyin.

Tek kişiyle çalışmanın mantıklı olduğu yerde de iki şeyi isteyin: yaka ya da shotgun mikrofonla ayrı ses kaydı ve çekim öncesi yazılı çekim listesi. Bunlar eksikse ucuz görünen çekim, kullanılamayan görüntü yüzünden tekrar edilir ve toplam maliyet ekiple çekimi geçer.

• Tek kişi: röportaj, etkinlik, basit sosyal içerik
• Tam ekip: kurumsal film, reklam filmi, çok lokasyon
• Roller: yönetmen, görüntü yönetmeni, ışık, ses, drone, post
• Risk: ses ve ışık hatası kurguda düzeltilemez

Fabrika çekiminde en çok zaman kazandıran şey tesis tarafındaki hazırlıktır: iş güvenliği ekipmanı ve ziyaretçi kuralları, çekilecek hatların çalışır durumda olması, gürültülü bölümlerde röportaj yerine sessiz bir alan ve drone için saha izni. Üretimi durdurmadan çekim yapmak için vardiya planıyla çekim planı eşleştirilir.

Ulaşım ve konaklama kalemi ekip büyüklüğü ve gün sayısıyla değişir; bu yüzden iki günlük çekimi arka arkaya planlamak, iki ayrı seyahatten daha ekonomiktir. Teklifte bu satırın tahmini mi kesin mi olduğunu sorun; kesinleşen tutarın onayınızla sözleşmeye işlenmesini isteyin.

• Kapsam: İstanbul stüdyo ve mekân, Türkiye genelinde set
• Ulaşım ve konaklama: teklifte ayrı satır
• Hazırlık: iş güvenliği, saha izni, vardiya planı
• Uzak lokasyon: yedek gün ve yol süresi takvimde