Web Erişilebilirliği: WCAG Rehberi ve Yasal Boyut

Web erişilebilirliği, bir web sitesinin engelli ve yaşlı kullanıcılar dahil herkes tarafından kullanılabilmesidir ve Türkiye'de artık yasal bir yükümlülüktür: 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'yle kamu kurumları, bankalar, özel hastaneler ve turizm acenteleri için uyum süresi 21 Haziran 2026'da doldu; e-ticaret hizmet sağlayıcıları için son tarih 21 Haziran 2027. Referans standart WCAG 2.2'dir.

Bu tarihler çoğu işletmenin radarına girmedi. Genelge 21 Haziran 2025'te Resmî Gazete'de yayımlandığında gündem başka yerdeydi ve düzenleme, bir "engelli hakları duyurusu" gibi okundu. Oysa metin, oldukça geniş bir özel sektör listesine somut bir teslim tarihi veriyor. Bu rehberde hem mevzuatın ne istediğini hem de web erişilebilirliği çalışmasının teknik karşılığını bulacaksınız: hangi kriterler ölçülüyor, siteniz nerede kalıyor, düzeltme sırası nasıl kurulur.

Buradaki hukuki başlıklar genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kendi kurumunuzun kapsam durumu için hukuk müşavirinizle çalışın.

İçindekiler

• Web erişilebilirliği nedir, kimi ilgilendirir?
• Türkiye'de yasal durum: 2025/10 sayılı Genelge
• Bakanlığın kontrol listesi: 4 prensip, 31 başarı kriteri
• WCAG 2.2'nin dört ilkesi ve pratik karşılıkları
• Sitelerin takıldığı altı hata
• Erişilebilirlik eklentileri neden yeterli değil?
• Sitenizi yarım saatte nasıl test edersiniz?
• Erişilebilirliğin SEO ve dönüşüm getirisi
• Nereden başlamalı: bütçe, sıralama ve ekip
• Sıkça Sorulan Sorular

Web erişilebilirliği nedir, kimi ilgilendirir?

Web erişilebilirliği, dijital içeriğin görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kişilerce de algılanabilir ve kullanılabilir olmasını sağlayan tasarım ve kodlama pratiklerinin bütünüdür. Uygulamada bu, ekran okuyucu yazılımının sayfanızı doğru okuyabilmesi, farenin hiç kullanılmadığı bir gezinmenin sonuca ulaşması ve metinlerin düşük görme keskinliğinde bile seçilebilmesi anlamına gelir.

Hedef kitleyi dar düşünmek en sık yapılan hata. Dünya Sağlık Örgütü'nün engellilik bilgi notuna göre dünyada 1,3 milyar kişi, yani her altı kişiden biri belirgin bir engelle yaşıyor. Türkiye'de kayıtlı engelli birey sayısı yaklaşık 4,5 milyon düzeyinde. Buna yaşa bağlı görme ve el becerisi kayıplarını, geçici durumları (kırık kol, göz ameliyatı sonrası) ve bağlamsal kısıtları (güneş altında parlayan ekran, sessize alınmış video) eklediğinizde etkilenen kitle nüfusun çok büyük bir bölümüne çıkar.

W3C'nin erişilebilirlik iş gerekçesi sayfası bu kitlenin ekonomik ağırlığını da veriyor: engelli bireyler ve yakın çevrelerinden oluşan yaklaşık 2,3 milyar kişilik pazar, yıllık 6,9 trilyon dolarlık harcanabilir gelire sahip. Yani web erişilebilirliği yalnızca bir uyum başlığı değil, doğrudan ulaşılabilir müşteri sayısını büyüten bir çalışma.

Sık karıştırılan bir nokta daha var: erişilebilirlik ile mobil uyumluluk aynı şey değildir. Siteniz telefonda düzgün görünüyor olabilir ama düğmeleri klavyeyle seçilemiyorsa, form alanları etiketsizse ya da hata mesajları yalnızca renkle veriliyorsa erişilebilir sayılmaz. İkisi birbirini destekler; biri diğerinin yerini tutmaz.

Kimin etkilendiğini somutlaştırmak, ekip içindeki tartışmayı da kolaylaştırır. Görme engelli bir kullanıcı sayfayı ekran okuyucuyla dinler; başlıklar arasında atlayarak ilerler ve etiketsiz bir form alanında durur. Az gören bir kullanıcı yazıyı %200 büyütür; sabit yükseklikli kutularda metin kırpılırsa içerik kaybolur. Motor engelli bir kullanıcı fare kullanamaz veya titreyen elle küçük hedefleri ıskalar. İşitme engelli bir kullanıcı tanıtım videonuzu altyazısız izleyemez. Disleksi veya dikkat güçlüğü olan bir kullanıcı, otomatik kayan bir slider'ı okuyamadan kaybeder. Web erişilebilirliği bu beş senaryonun tamamına aynı anda cevap verir; tek bir "engelli modu" eklemekten söz etmiyoruz.

Türkiye'de yasal durum: 2025/10 sayılı Genelge

21.06.2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, web siteleri ve mobil uygulamaların erişilebilirliğini düzenliyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın konuya ilişkin duyurusunda belirtildiği gibi düzenleme WCAG 2.2 ilkelerini esas alıyor ve uyumu belgelenen platformlara iki yıl süreyle "Erişilebilirlik Logosu" kullanma hakkı tanıyor.

Kapsam listesi geniş. Genelge; kamu kurum ve kuruluşlarını, üniversiteleri, belediyeleri ve belediye şirketlerini, kamu iktisadi teşebbüslerini, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, bankaları, özel hastaneleri, özel eğitim kurumlarını, ulaştırma hizmeti sunan özel kuruluşları ve turizm acentelerini sayıyor. Ayrı bir grup olarak da 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları yer alıyor.

Tablodaki ilk üç satır için takvim işlemiş durumda. Sürenin dolmuş olması, yalnızca planlı izleme açısından değil, kurumun kendi risk raporlaması açısından da kayda değer bir başlıktır. Bu gruptaki bir kurumun sitesi bugün kontrol listesindeki zorunlu koşulları karşılamıyorsa, gecikmiş bir yükümlülükten söz ediyoruz. E-ticaret tarafındaki dokuz ay ise kulağa uzun geliyor; ancak orta ölçekli bir mağazada ürün listeleme, filtreleme, sepet ve ödeme akışlarının tamamını gözden geçirmek tek başına birkaç aylık iştir.

Süreci Bakanlık koordinasyonunda kurulan "Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliğini İzleme Komisyonu" yürütüyor. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) ise ayrı bir kanaldır: engelli bireyler, erişemedikleri bir dijital hizmet için doğrudan Kuruma başvurabilir. Yani yaptırım riski yalnızca planlı denetimden değil, tek bir kullanıcı şikâyetinden de doğabilir.

Uyum tarihini kaçırmış bir kurumdaysanız yapılacak şey paniklemek değil, belgelenebilir bir çalışma başlatmaktır. İzleme süreçlerinde en kötü durum, hiç ölçüm yapılmamış olmasıdır. Mevcut durumu kontrol listesiyle tarayıp bulguları tarih, sayfa ve kriter bazında kaydeden bir kurum, çalışmanın hangi aşamada olduğunu gösterebilir. Bu kayıt, hem iç raporlamada hem olası bir başvuru incelemesinde işinize yarar. Bulguları önem sırasına göre etiketleyin: kullanıcının işlemi tamamlamasını engelleyen sorunlar birinci öncelik, konfor iyileştirmeleri ikinci önceliktir. Web erişilebilirliği çalışmasını sözlü talimatla değil, sürüm notlarına bağlı bir iş listesiyle yürütün.

Avrupa'ya satış yapıyorsanız ikinci bir mevzuat daha devrede. Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif (AB) 2019/882) 28 Haziran 2025'te yürürlüğe girdi ve Avrupa Komisyonu'nun resmi sayfasında belirtildiği gibi e-ticaret, bankacılık, e-kitap, telekomünikasyon ve ulaşım bileti hizmetlerini kapsıyor. Kural, hizmeti nereden verdiğinize değil, kime sattığınıza bakar: AB'deki tüketiciye satış yapan bir Türk e-ticaret sitesi de kapsama girer.

Bakanlığın kontrol listesi: 4 prensip, 31 başarı kriteri

Genelgeyi diğer ülkelerin düzenlemelerinden ayıran şey, Bakanlığın somut bir ölçüm aracı yayımlamış olması. Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi belgesi, WCAG 2.2'nin A seviyesindeki 4 prensip ve 31 başarı kriterini Türkçeleştirerek soru setine dönüştürüyor. Belgedeki yıldızlı sorular, sağlanması zorunlu koşulları işaret ediyor.

Listenin adındaki "A Seviyesi" ibaresi önemli bir sınırı gösterir. WCAG üç uyum seviyesi tanımlar: A (temel), AA (yaygın kabul gören hedef) ve AAA (en kapsamlı). Bakanlığın mevcut kontrol listesi A seviyesini ölçer; yani metin kontrastı, hedef boyutu veya sayfa yeniden boyutlandırma gibi AA kriterleri bu belgenin dışında kalır. Buradan çıkarılacak sonuç "AA gerekmiyor" değildir. Avrupa Erişilebilirlik Yasası AA ister, kullanıcı şikâyetlerinin büyük bölümü AA kriterlerinden doğar ve arama motoru tarafındaki kazanç da AA seviyesinde belirginleşir. Pratik tavsiyemiz, A seviyesini yasal taban, AA seviyesini gerçek hedef olarak planlamanız.

Bu ayrıntı pratikte çok şey değiştirir. Denetim, sizin "erişilebilir olduğunu düşündüğünüz" bir tasarımı değil, listedeki maddeleri tek tek ölçer. Web erişilebilirliği denetimi tam olarak bu belge üzerinden yürür. Ekibinize verilecek en verimli talimat da budur: siteyi genel olarak iyileştirmek yerine, kontrol listesindeki 31 kriteri sayfa sayfa geçmek.

Listenin dört prensibi WCAG'in POUR yapısını izler:

Dikkat çeken bir nokta: kriterlerin önemli bölümü içerik ekibinin sorumluluğunda. Görsele alternatif metin yazmak, bağlantı metnini "buraya tıklayın" yerine anlamlı yapmak ya da videoya altyazı eklemek geliştirici işi değildir. Bu yüzden web erişilebilirliği çalışmasını yalnızca yazılım ekibine devretmek, kriterlerin üçte birini havada bırakır.

WCAG 2.2'nin dört ilkesi ve pratik karşılıkları

WCAG 2.2, W3C'nin Ekim 2023'te yayımladığı güncel sürümdür ve bugün denetimlerin dayandığı standarttır. WCAG 3.0 üzerinde çalışmalar sürüyor ancak hâlâ taslak aşamasında; 2026'da hiçbir düzenleyici sizden WCAG 3.0 uyumu istemiyor. Dolayısıyla web erişilebilirliği planınızda doğru hedef WCAG 2.2'dir.

Sürüm 2.1'e göre eklenen dokuz kriter, özellikle mobil ve bilişsel erişilebilirliğe odaklanıyor. İşletme açısından en görünür olan dördü şunlar:

• Hedef Boyutu (2.5.8, AA): Tıklanabilir alanlar en az 24×24 CSS pikseli olmalı. Yan yana sıkıştırılmış küçük ikonlar bu kriterde takılır.
• Odak Gizlenmemeli (2.4.11, AA): Klavyeyle gezerken odaklanan öğe, yapışkan üst menü veya çerez bildirimi tarafından tamamen örtülmemeli.
• Sürükleme Hareketleri (2.5.7, AA): Sürükle-bırak ile yapılan her işlem, sürüklemeden de yapılabilmeli. Kaydırıcılı fiyat filtreleri en tipik örnektir.
• Erişilebilir Kimlik Doğrulama (3.3.8, AA): Girişte bilişsel test zorunlu tutulmamalı; şifre yöneticisiyle otomatik doldurmayı engelleyen alanlar sorun yaratır.

Bu dördü tesadüfen seçilmedi. Türkiye'deki kurumsal sitelerde en sık gördüğümüz kalıplar tam olarak bunlar: yapışkan menü altında kaybolan odak halkası, kopyala-yapıştıra kapatılmış SMS doğrulama alanı, yalnızca sürüklenerek çalışan filtreler. Üçü de tasarım kararıdır ve düzeltilmeleri genellikle birkaç saatlik iştir.

Kalan yeni kriterler de günlük deneyimin içinden geliyor. Tutarlı Yardım (3.2.6), iletişim veya destek bağlantısının her sayfada aynı yerde bulunmasını ister. Tekrarlanan Giriş (3.3.7), aynı bilgiyi bir akış içinde ikinci kez yazdırmayı yasaklar; çok adımlı sipariş formlarında sıkça ihlal edilir. Odak Görünümü (2.4.13) ise odak halkasının yeterince belirgin olmasını şart koşar — birçok temada odak stilinin "estetik" gerekçesiyle tamamen kapatıldığını görüyoruz. Bu üç kriter A ve AA seviyesinde yer alır ve hiçbiri karmaşık geliştirme gerektirmez.

Sitelerin takıldığı altı hata

WebAIM'in her yıl en popüler bir milyon ana sayfayı taradığı WebAIM Million araştırması, Şubat 2026 ölçümünde tabloyu net gösteriyor: sayfaların %95,9'unda WCAG 2 A/AA ihlali tespit edildi ve sayfa başına ortalama hata 56,1'e çıktı. Bir önceki yıl bu sayı 51'di; yani tablo iyileşmiyor, kötüleşiyor. Aynı dönemde ana sayfa başına ortalama element sayısı 1.257'den 1.437'ye yükseldi — siteler karmaşıklaştıkça hata yüzeyi de büyüyor.

Asıl çarpıcı olan, hataların dağılımı. Altı kalıp, tespit edilen sorunların neredeyse tamamını açıklıyor:

Bu liste iyi bir haber içeriyor: altısı da düşük maliyetli düzeltmelerdir. Kontrast sorunu bir tasarım tokenı güncellemesiyle, eksik dil tanımı tek satırla çözülür.Kontrast eşiklerini bilmek işi kolaylaştırır: normal metin için metin ve arka plan arasındaki oran en az 4,5:1, 18 punto üzeri veya 14 punto kalın metin için 3:1 olmalıdır. Buton kenarlığı, form çerçevesi ve ikon gibi metin dışı öğelerde de 3:1 aranır. Kurumsal palette gri üzerine açık gri kullanımı ya da marka renginin beyaz metinle eşleştirilmesi, en sık karşımıza çıkan iki ihlaldir. Renkleri değiştirmek istemiyorsanız yazı ağırlığını veya boyutunu artırmak da eşiği geçirebilir. Çok dilli bir yapı kullanıyorsanız dil tanımının sayfa bazında doğru basıldığını kontrol edin; bu konudaki teknik ayrıntıları çok dilli web sitesi kurulumu yazımızda ele almıştık.

Yeni bir kurumsal site planlıyorsanız bu altı maddeyi tasarım aşamasında karara bağlamak en ucuz yoldur. Renk paleti seçilirken kontrast oranlarının, bileşen kütüphanesi kurulurken odak stillerinin belirlenmesi gerekir. Kurumsal web sitesi nasıl olmalı yazısındaki kontrol maddelerine erişilebilirliği de eklemenizi öneririz.

Erişilebilirlik eklentileri neden yeterli değil?

Piyasada "tek satır kod ile siteniz erişilebilir olsun" vaadiyle satılan overlay eklentileri var. Sayfanın köşesine bir tekerlekli sandalye ikonu koyar, kontrast ve yazı boyutu ayarları sunar. Cazip görünür: hem ucuzdur hem de hızlıdır.

Bu vaadin sınırını en net biçimde ABD Federal Ticaret Komisyonu çizdi. FTC, accessiBe hakkındaki nihai kararında şirketin, yapay zekâ destekli eklentisinin herhangi bir siteyi WCAG uyumlu hale getirdiği yönündeki iddiaları nedeniyle 1 milyon dolar ödemesine hükmetti. Kurum, eklentinin menü, başlık, tablo ve görsel gibi temel bileşenleri erişilebilir kılmakta başarısız olduğunu tespit etti.

Teknik nedeni basit: ekran okuyucu uyumu, sayfanın HTML semantiğinden ve ARIA niteliklerinden doğar. Sonradan çalışan bir JavaScript katmanı, hatalı kurulmuş bir başlık hiyerarşisini ya da etiketsiz bir formu güvenilir biçimde onaramaz. Üstelik eklentinin kendisi klavye odağını bozarak yeni sorunlar yaratabilir.

Bu, tüm yardımcı araçların işe yaramadığı anlamına gelmez. Yazı boyutu veya koyu tema tercihi sunmak faydalıdır. Yanlış olan, bunu uyumun yerine koymaktır. Bakanlığın kontrol listesi de kod tarafındaki kriterleri ölçer; sayfaya eklenen bir widget bu soruları cevaplamaz.

Sitenizi yarım saatte nasıl test edersiniz?

Web erişilebilirliği durumunuzu görmek için ajans raporu beklemeniz gerekmez. Aşağıdaki üç adım, ciddi sorunların büyük bölümünü ortaya çıkarır ve teknik bilgi gerektirmez.

Klavyeyle gezinme testi

Farenizi kenara bırakın. Ana sayfada Tab tuşuna basarak ilerleyin ve şu üç soruyu yanıtlayın: Odaklanılan öğe her adımda görünür mü? Sıra, sayfanın görsel akışını izliyor mu? Menüler, sekmeler ve modallar Enter, Space ve Esc ile çalışıyor mu? Bir açılır pencereye girip çıkamıyorsanız klavye tuzağı vardır; bu, kontrol listesindeki zorunlu kriterlerden biridir.

Ardından ödeme veya iletişim formunuzu baştan sona yalnızca klavyeyle doldurmayı deneyin. Şirketlerin en çok şaşırdığı an genellikle burasıdır.Bir e-ticaret sitesinde bu testi ürün sayfasından başlatıp sipariş onayına kadar götürün: varyant seçimi, adet artırma, kupon alanı ve ödeme adımı ayrı ayrı kırılma noktalarıdır.

Otomatik tarama

WebAIM'in ücretsiz WAVE aracı ve Chrome'a gömülü Lighthouse denetimi, kontrast ve etiket hatalarını saniyeler içinde listeler. Otomatik araçların sorunların yaklaşık üçte birini yakaladığını unutmayın; temizlemeye buradan başlanır, burada bitirilmez. Sitenizin genel teknik sağlığını aynı anda görmek isterseniz ücretsiz site analizi aracımızı da çalıştırabilirsiniz.

Ekran okuyucu ile dinleme

Windows kullanıyorsanız ücretsiz NVDA yazılımını kurun, macOS veya iOS'ta VoiceOver zaten hazır. WebAIM'in ekran okuyucu kullanıcı anketine göre kullanıcıların büyük çoğunluğu Windows üzerinde çalışıyor ve NVDA ile JAWS başa baş ilerliyor; mobilde ise VoiceOver açık ara önde. Ana sayfanızı beş dakika dinleyin. "Bağlantı, bağlantı, bağlantı" diye devam eden bir liste duyuyorsanız boş bağlantı sorununuz var demektir.

Erişilebilirliğin SEO ve dönüşüm getirisi

Web erişilebilirliği çalışmasının teknik SEO ile örtüşen geniş bir kesişimi var. Arama motoru tarayıcıları da tıpkı ekran okuyucular gibi sayfayı görmez, işaretlemeyi okur. Doğru başlık hiyerarşisi, anlamlı bağlantı metni, görsellerin alternatif metni ve videoların transkripti her iki taraf için de aynı anda çalışır.

W3C'nin iş gerekçesi dosyasındaki örnek bu bağı somutlaştırıyor: This American Life programı ses arşivine transkript eklediğinde arama trafiğinde %6,86, benzersiz ziyaretçi sayısında %4,18 artış ölçüldü. Metin karşılığı olmayan içerik, ne kullanıcıya ne de tarayıcıya ulaşır.

Yapay zekâ destekli arama tarafında bu bağ daha da güçleniyor. ChatGPT, Perplexity veya arama motorlarının özet katmanları sayfayı bir tarayıcı gibi işler: başlık hiyerarşisinden bölüm sınırlarını, tablolardan karşılaştırmaları, soru-cevap yapılarından doğrudan yanıtları çıkarır. Erişilebilirlik için kurduğunuz düzenli işaretleme, bu sistemlerin içeriğinizi doğru alıntılamasını da kolaylaştırır. Görsele yazdığınız alternatif metin ya da videoya eklediğiniz transkript, aksi halde makine tarafında hiç var olmayan bir bilgi katmanıdır. Web erişilebilirliği bu yönüyle içerik görünürlüğünüzün altyapısıdır.

Dönüşüm tarafındaki etki daha az konuşuluyor. Erişilebilirlik düzeltmelerinin çoğu aslında kullanılabilirlik düzeltmesidir: daha büyük dokunma hedefleri mobilde yanlış tıklamayı azaltır, açık hata mesajları form terk oranını düşürür, yüksek kontrast güneş altındaki telefonda okumayı mümkün kılar. Bu iyileştirmeler engelli kullanıcıyla sınırlı kalmaz, tüm trafiğe yayılır. Arayüz kararlarının kullanıcı davranışına etkisini UX design nedir yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Sayfa hızıyla da doğrudan bağlantı var. Gereksiz DOM karmaşasını azaltmak, görselleri doğru boyutlandırmak ve düzen kaymalarını engellemek hem Core Web Vitals hem erişilebilirlik puanını yukarı çeker; web sitesi hızlandırma rehberimiz bu tarafı tamamlıyor. İki çalışmayı aynı sprintte planlamak, aynı dosyalara iki kez dokunmanızı önler.

Nereden başlamalı: bütçe, sıralama ve ekip

Yazılım tarafında bilinen bir kural erişilebilirlik için de geçerlidir: bir sorunu tasarım aşamasında çözmek, canlıdaki bir sistemde düzeltmekten kat kat ucuzdur. Yeni bir proje başlatıyorsanız web erişilebilirliği kontrol listesini tasarım brifingine koyun; yaptığınız iş neredeyse sıfır ek maliyet yaratır. Mevcut bir siteyi düzeltiyorsanız iş, bileşen bileşen ilerleyen bir yenileme projesidir.

Mevcut siteler için işe yarayan sıralama şu:

1. Kritik akışları seçin. Ana sayfa, iletişim formu, ürün listesi, sepet ve ödeme. Sitenin tamamını aynı anda ele almayın.
2. Altı yaygın hatayı temizleyin. Kontrast, alternatif metin, form etiketi, boş bağlantı ve buton, sayfa dili. Bu adım genellikle otomatik tespit edilen hataların yarısından fazlasını kapatır. Düzeltmeleri şablon düzeyinde yapın; tek tek sayfalarda değil.
3. Klavye ve odak davranışını düzeltin. Modal, açılır menü ve özel bileşenler burada ele alınır; en çok geliştirici zamanı isteyen kalem budur.
4. Kontrol listesini sayfa sayfa uygulayın. 31 kriteri kritik akışlarda tek tek doğrulayın ve bulguları belgeleyin.
5. Süreci kalıcı kılın. Erişilebilirlik testini yayın öncesi kontrol adımına ekleyin; aksi halde bir sonraki tasarım güncellemesi aynı hataları geri getirir.

Kaynak planlaması yaparken şunu hesaba katın: bu iş bir kerelik bir "sertifikasyon" değildir. Her yeni kampanya sayfası, her yeni bileşen aynı kriterlere tabidir. Sitesini yıllardır büyütmüş kurumların çoğu için bu, yeniden yapılandırmayla birlikte ele alınması gereken bir başlıktır; web sitesi yenileme sürecini planlarken erişilebilirliği ayrı bir kalem olarak bütçeleyin.

Ekip tarafında üç rolün de masada olması gerekir: tasarımcı (renk, boyut, odak stilleri), geliştirici (semantik işaretleme, ARIA, klavye) ve içerik editörü (alternatif metin, başlık düzeni, bağlantı metni). Tek bir rolle yürütülen çalışmalar genellikle otomatik test puanını yükseltir ama gerçek kullanıcı deneyimini değiştirmez.

Çalışmanın son adımı belgeleme. Sitenize bir erişilebilirlik beyanı sayfası ekleyin: hangi standardı hedeflediğinizi, hangi bölümlerin henüz uyumlu olmadığını, bilinen sınırları ve kullanıcıların sorun bildirebileceği bir iletişim kanalını yazın. Avrupa Erişilebilirlik Yasası kapsamındaki hizmetlerde bu tür bir açıklama beklenir; Türkiye tarafında da iyi niyetin en somut kanıtıdır. Dürüst bir beyan, "her şey mükemmel" iddiasından daha güçlüdür: bir kullanıcı sorunla karşılaştığında size ulaşabileceği bir yol bulur ve bu geri bildirim, bir sonraki sprintin iş listesini oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Web erişilebilirliği tüm şirketler için zorunlu mu?

Hayır, web erişilebilirliği her şirket için yasal zorunluluk değildir. 2025/10 sayılı Genelge belirli grupları sayar: kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri, bankalar, özel hastaneler, özel eğitim kurumları, ulaştırma kuruluşları, turizm acenteleri ve 6563 sayılı Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları. Bu listede olmayan bir şirket için genelge doğrudan yükümlülük doğurmaz; ancak AB'ye satış yapıyorsanız Avrupa Erişilebilirlik Yasası devreye girer.

Hangi WCAG sürümüne uymam gerekiyor?

Türkiye'deki kontrol listesi WCAG 2.2'nin A seviyesindeki 31 başarı kriterini esas alır. Avrupa Erişilebilirlik Yasası ise WCAG 2.1 AA seviyesini referans alır. Uygulamada WCAG 2.2 AA hedeflemek her iki tarafı da karşılar ve ileride yayımlanacak WCAG 3.0 için en iyi hazırlıktır. WCAG 3.0 hâlâ taslak aşamasındadır ve 2026'da hiçbir mevzuat bu sürümü şart koşmaz.

Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?

Uyum çalışması tamamlandıktan sonra Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonundaki izleme süreci yürütülür. Web sitesi veya mobil uygulaması erişilebilir bulunan kurumlar, Bakanlık tarafından verilen Erişilebilirlik Logosu'nu iki yıl süreyle kullanma hakkı kazanır. Süre sonunda değerlendirme yenilenir. Logo, uyumun kendisi değil sonucudur; başvurudan önce kontrol listesindeki zorunlu koşulları karşıladığınızdan emin olun.

Mevcut sitemi erişilebilir hale getirmek ne kadar sürer?

Sitenin büyüklüğüne ve teknik borcuna bağlıdır. Modern bir bileşen kütüphanesiyle kurulmuş orta ölçekli bir kurumsal sitede kritik akışların düzeltilmesi genellikle birkaç haftalık bir iştir. Eski, elle yazılmış şablonlarla çalışan veya yoğun üçüncü taraf eklentisi barındıran sitelerde süre aylara çıkabilir. Süreyi belirleyen asıl etken sayfa sayısı değil, tekrar eden bileşenlerin sayısıdır: iyi kurulmuş bir tasarım sisteminde tek bir buton düzeltmesi tüm siteye yayılır.

Erişilebilirlik eklentisi kurmak yeterli olur mu?

Hayır. FTC'nin 2025'te sonuçlandırdığı accessiBe kararı, "tek satır kodla WCAG uyumu" iddiasının gerçeği yansıtmadığını ortaya koydu. Eklentiler kontrast veya yazı boyutu tercihi sunabilir, ancak hatalı HTML semantiğini, etiketsiz formları ve bozuk klavye akışını düzeltmez. Denetimde ölçülen de kodun kendisidir. Eklentiye ödediğiniz yıllık aboneliği, aynı bütçeyle yapılacak kalıcı bir bileşen düzeltmesiyle karşılaştırmanızı öneririz.

Erişilebilirlik SEO sıralamamı etkiler mi?

Doğrudan bir "erişilebilirlik sıralama faktörü" yoktur, ancak ortak alan geniştir. Başlık hiyerarşisi, alternatif metin, anlamlı bağlantı metni, video transkripti ve temiz semantik işaretleme hem ekran okuyucular hem arama motorları için aynı işi görür. Erişilebilirlik çalışması pratikte teknik SEO'nun bir bölümünü de tamamlar. Erişilebilirlik hatalarını temizlerken sayfa yapısı sadeleştiği için tarama bütçesi ve dizine ekleme davranışı da genellikle iyileşir.

Mobil uygulamalar da kapsama giriyor mu?

Evet. Genelgenin başlığı doğrudan "web siteleri ve mobil uygulamalar" der ve Bakanlığın kontrol listesi soruların her birini hem web sayfası hem mobil uygulama ekranı için değerlendirmenizi ister. iOS ve Android tarafında karşılık gelen platform araçları VoiceOver ve TalkBack uyumudur. Uygulamanızda her dokunulabilir öğenin erişilebilirlik etiketi bulunmalı, dinamik yazı tipi boyutu desteklenmeli ve ekranlar arası odak sırası mantıklı ilerlemelidir. Web ve mobil için ayrı ayrı değerlendirme yapmanız gerektiğini unutmayın; ortak bir tasarım sistemi kullansanız bile platformlar farklı davranır.

Web erişilebilirliği, uzun süre "yapılması iyi olur" başlığı altında bekledi. 2025/10 sayılı Genelge bu durumu değiştirdi: artık takvimi, ölçüm aracı ve şikâyet kanalı olan bir uyum konusu. İyi haber, işin büyük bölümünün zaten iyi web geliştirme pratiğiyle örtüşmesi — doğru semantik, görünür odak, yeterli kontrast ve anlamlı metin.

Kurumunuz kapsamdaysa ilk adımı bugün atabilirsiniz: kritik akışlarınızı klavyeyle gezin, WAVE ile tarayın ve bulguları listeleyin. Bu listeyi bir yol haritasına dönüştürmek için web tasarım hizmetimiz kapsamında erişilebilirlik denetimi yapıyor, düzeltmeleri önceliklendirip uyguluyoruz. Sitenizin mevcut durumunu konuşmak isterseniz bizimle iletişime geçin; kapsam ve süre tahminini birlikte çıkaralım.